MEME KANSERİ

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ

MEME DOKUSU • Meme yaş ve adet dönemlerine göre değişen hormonal olarak hassas bir dokudur. • Ergenlik öncesi dönemde kız ve erkek çocuklarında yaklaşık aynı büyüklükte olmalarına karşın, ergenlik döneminde yumurtalıklarda östrojen hormonu üretiminin başlamasıyla hızlı bir şekilde gelişim gösterirler. • Memelerin ulaştığı nihai büyüklük genetik etkenlerle yakından ilgili olmakla beraber, vücudun yağ oranı da büyüklüğü etkileyen diğer bir etkendir. Meme Dokusunun Anatomik Yapısı • Meme dokusu temelde vücut ter bezlerinden türemiş bir yapıdır ve göğüs bölgesinde 2. ile 7. kaburgalar arasında yerleşmiştir. • Dış kısmı cilt ile kaplı bu dokunun iç yapısında salgı bezleri, yağ dokusu ve bağ dokusu bulunur.

Üstteki resimde meme dokusunun iç yapısı görülmektedir. • Meme başında yer alan salgı bezleri kaygan bir sıvı salgılayarak bu bölgenin esnek kalmasını ve enfeksiyonlardan korunmasını sağlar. • Her meme, “meme lobu” adı verilen 15-20 adet bağımsız süt üreten birimden oluşur. • Meme dokusu içinde üretilen sütü dışarıya taşımak için çok sayıda süt iletim kanal ve kanalcıkları bulunur. .
MEME DOKUSUNDA GÖRÜLEBİLEN DEĞİŞİKLİKLER ADET DÖNEMİNDE MEMEDE GÖRÜLEN DEĞİŞİKLİKLER • Adetler arasında (Menstural siklus) memenin bağ dokusunda büyüme gelişir. • Adete 5-10 gün kala loblar arasındaki dokularda ödem (sıvı birikimi), memelerde dolgunluk hissi ve ağrıya yol açabilir. GEBELİKTE MEMEDE GÖRÜLEN DEĞİŞİKLİKLER • Gebelik döneminde östrojen ve prolaktin hormonlarının üretiminin daha da artması, memelerin büyümesine ve bazen de hassaslaşmasına neden olur. • Yeni lobüller oluşur, memeler büyür ve damarlaşma artar. • Areola ve meme ucunun rengi koyulaşır, meme başı dikleşir. • Doğuma yakın; kanalların, damarların genişlemesi ve kolostrum (ağız) ile dolmaları, bağ dokusu ve yağ dokusunda büyümeyi (hipertrofi) sağlar. MENOPOZ DÖNEMİ MEMEDE GÖRÜLEN DEĞİŞİKLİKLER • Genç kadınlarda bağ ve damarsal dokular, yaşlı kadınlarda ise yağ dokusu daha fazladır • Menopoz döneminde fonksiyonel dokunun yerini yağ dokusu alır. • Bazı lobüllerde küçülerek kistik genişlemeler oluşur. • Bazı kanalların en uç noktasındaki lobüllerden bazıları varlığını devam ettirir ve muhtemelen ileride meme kanseri oluştururlar.
MEMEDEKİ KİTLELER Memedeki kitleler dört ana başlık altındadır: • Kistler, • Fibroadenoma, • Yalancı kitleler, • Kanser. Menapoz öncesi kadınlardaki kitlelerin sadece % 12'si kanser iken menapoz sonrasında bu oran % 50'ye yükselir. KİSTLER • Kistler içi sıvı dolu keselerdir. Bir kadında memesinde kist bulunması onun kansere yatkın olduğunu göstermediği gibi bunların ancak % 1'i kötü huyludur. • Yüzeyel olanlar kolayca hissedilebilirken, derin olanlar genelde ultrason ile saptanabilirler.

FİBROADENOM • Sert ve hareketli kitlelerdir. • Fibroadenom tanısı konulduktan sonra kitlenin çıkarılması özellikle 20 yaş civarında şart değildir. Daha yaşlılarda tanıdan emin olmak için çıkarılabilirler. • Bunların % 50'sinin 5 yıl, tamamının ise 15 yıl içinde kaybolduğu gözlenmiştir. • Fibroadenomlar kansere dönüşmezler. Bunların üçte birinde ileride meme kanseri olasılığının artmış olduğu saptanmıştır.

YALANCI KİTLELER • Adenom, kist ve kanser dışı kitlelerdir. Estetik ameliyatlar sonrası oluşabilir. • Yağ dokusunun fonksiyonunu kaybetmesi, genelde iri memelilerde çarpma sonucu oluşur. • Bazı bilimsel olmayan yollardan meme büyütme işlemi yapılanlarda (kendi yağını enjekte etmek gibi) kireçlenmiş kitleler oluşur. Bunlar kanserle karıştırılabildiğinden yapılmaları son derece sakıncalıdır.
MEME KANSERİ • Kanser, kısaca, vücudun kendi hücrelerinin kontrolden çıkıp, aşırı çoğalmaları ve ileri dönemlerinde uzak organlara yayılması ile meydana gelen bir hastalıktır. • Meme kanserleri elle hissedilir büyüklüğe gelmeleri için 1-10 yıllık bir süre geçebileceği gibi, daha kısa sürede oluşabilir. • Şikayetler (ağrı, akıntı,memede büyüme vb.) başladığında; bu hale gelmiş bir kanser farklı organlara da yayılmış olabilir. O nedenle, henüz o büyüklüğe gelmeden tarama yöntemleri ile önceden tespit edilmeleri bir avantajdır. MEME KANSERİ NEDEN ÖNEMLİDİR ? • Ülkemizde Sağlık Bakanlığı Kanser Savaş Dairesi Başkanlığı’nın verilerine göre, kadınlarda meme kanseri görülme oranı % 23’tür. • Dünya’ nın bir çok ülkeleri arasında olduğu gibi ülkemizde de ölüm nedenleri arasında meme kanseri akciğer kanserinden sonra ikinci sırayı almaktadır. MEME KANSERİNDE RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR? Bir kadının meme kanserine yakalanmasında üç önemli risk faktörü vardır: • Yaş (En sık 50-70 yaş arasındadır.) • Aile hikayesi (Eğer bir kadının birinci derece yakınlarında (anne, kızkardeş) meme kanseri hikayesi varsa, kendisinde olma olasılığı 2-3 kat artar.) • Önceki meme kanseri (Bir kadın 50 yaşından önce meme kanserine yakalanmışsa, diğer memede de kanser görülme riski artar.) Meme kanseri riskini az da olsa artıran başka faktörler ise şunlardır: • Diğer akrabalarda (büyükanne, teyze) meme kanseri, • Üreme öyküsü - Gebe kalmama - İleri yaş gebelik - İsteyerek düşük - Erken menarş(ilk adet) - Geç menopoz • Hormon tedavisi, doğum kontrol ilaçları • Diyet - Yüksek yağlı besin tüketimi - Obesite / Uzun boy - İyi huylu meme hastalığı • Cinsiyet • Radyasyon • Alkol sigara kullanımı MEME KANSERİ BULGULARI • Memede kitle • Memelerden birinde anormal büyüme • Bir memenin diğerinden anormal şekilde sarkık olması • Meme cildinde buruşukluk • Meme ucunda çukurlaşma • Meme ucunda kanlı akıntı • Meme ucu renginde değişiklik • Memeye komşu bezelerde büyüme • Üst kolda anormal şişlik

MEMEDE KAN DOLAŞIMI NEDEN ÖNEMLİDİR ? • Meme de geniş bir damar ağı vardır. • Memenin kirli kan boşalmasını toplar damarlar yaparlar. • Meme kanserinde başka organlara sıçrama genellikle % 50 toplar damarların yayılımı ile ortaya çıkar. MEME KANSERİNDE LENF DOLAŞIMI NEDEN ÖNEMLİDİR ? • Meme kanserinde sıçrama (metastatik yayılımın) % 20 ‘si lenf kanalları yolu ile gerçekleşir. • Ciltteki lenfatiklerin tutulumunda memede portakal kabuğu görüntüsü ortaya çıkar. MEME MUAYENESİ NEDEN ÖNEMLİDİR ? • Her 10 kadından biri hayatlarının herhangi bir döneminde meme kanseri olabilir. • Her 10 kadından 8’inde lezyon iyi huyludur. • Her 10 kadından 9.5’i erken tanı ve tedavi sayesinde beş yıl sonra yaşıyor olacaktır. • Her 10 kadından 9’u tümörü kendi kendine bulur. MEME KANSERİ TARAMA YÖNTEMLERİ NELERDİR ? • Kendi Kendine Meme Muayenesi • Klinik fiziksel muayene • Çeşitli görüntüleme teknikleri (Mamografi, USG) MEME KANSERİNDE ERKEN TANI 20-39 Yaş: KKMM Her ay Klinik Muayene 3 yılda bir 40-49 Yaş: KKMM Her ay Klinik Muayene Her yıl Mamografi 1-2 yılda bir 50 Yaş ve Üzeri: KKMM Her ay Klinik Muayene Her yıl Mamografi 2 Yılda bir KKMM:Kendi Kendine Meme Muayenesi MEME KANSERİNDE RİSK FAKTÖRLERİ Daha önce meme kanseri geçirmiş kişiler: Bu kişilerde kansere yakalanma riski daha yüksektir. Aile Öyküsü: Ailede anne, kız yada kız kardeşte özellikle genç yaşta meme kanseri olan kişiler varsa bu kişide meme kanserine yakalanma riski daha yüksektir. Cinsiyet: Kadınlarda %99 , Erkeklerde %1 ‘dir. Yaş: İleri yaşlarda risk artmaktadır (50Yaş ve üzerinde). Irk: Beyaz tenlilerin siyah tenlilere oranla daha sık kansere yakalandığı. Afrika kökenli Amerikalılarda ölüm riski yüksektir. Doğum Öyküsü: Hiç doğum yapmamış olmak, fazla doğum yapmama ve emzirmeme kansere yakalanma riskini artırmaktadır. Ayrıca ilk doğum yaşının 30 yaşından önce olması gerekmektedir. Menstrüal Öyküsü: Erken yaşta adet görme (12 yaş altı) ve geç menapoz (55 yaş üstü) riski artırmaktadır. Genetik: BRCA1 ve BRCA2 gibi meme kanseri ile ilişkili olduğu gösterilmiş bulunan belirli genlerdeki değişikliklerin kanser durumuna yol açtığı bilinmektedir. Memelerde ortaya çıkan değişiklikler: Meme başı (areola) çöküklüğü, kızarıklık, ödem,döküntü, kaşıntı, eritem gibi değişiklikler. Obesite: Kilolu kişiler daha yüksek risk altındalar. Alkol ve sigara: Alkol ve sigara kullananlarda görülme oranı daha yüksektir. Östrojen: Bilimsel kanıtlar, bir kadının östrojene maruz kalma süresi uzadıkça meme kanserine yakalanma olasılığının da arttığını göstermektedir. Bu östrojen beden kaynaklı olabileceği gibi dışardan da veriliyor olabilir. KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ • Meme kanserinin %90 ‘ı kadınların kendileri tarafından belirlenmektedir. • Meme KKMM yoluyla belirlenen kanserlerinin % 50 ‘sinde kitle 2 cm ‘den daha küçüktür. • Öğretilmesi kolay, zararsız ve hepsinden önemlisi ücretsizdir. • KKMM ‘de AMAÇ, anormal dokuyu tanımlamak ve tedaviyi geciktirmemektir. • Kendi kendine meme muayenesi memenin tüm dokularının elle muayenesi ve gözlenmesidir. • Kendi kendine meme muayenesi yapan bir kadın, kısa süre içinde kendi meme dokusunu tanıyacak ve memesinde gelişen bir anormalliği hemen fark edecektir. KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ NE ZAMAN YAPILMALIDIR? • Adet gören (20 yaş üzeri) kadınlarda aylık olarak memelerin yumuşak hissedildiği adetin başlangıcından sonraki 7. günde, • Adet olmayan kadınlarda (gebelik, emzirme , menopoz ) her ayın belirli bir gününde yapılır.
Başvuru Merkezi: Rize Devlet Hastanesi Kanser Erken Teşhis ve Tarama Merkezi Tlf: 0464 213 03 91